(tekst Herman Engering)

Als blijk van vriendschap overhandigt de rector van het Vossiusgymnasium, dr. J.C. de Bruin een schilderij aan Joop Sjollema. Een aantal genodigden heeft zich op woensdag 18 december 1929 in de hal op de eerste etage van het vijf jaar daarvoor in gebruik genomen schoolgebouw aan de P.L. Takstraat 34 verzameld. Zij zijn niet gekomen voor een verlaat verjaarspartijtje van de net 29 jaar geworden schilder. Neen, op deze middag vindt de officiële overdracht plaats van de wandschildering die de (oud-)leerling van de Rijksakademie van Beeldende kunsten in opdracht van het gemeentebestuur van Amsterdam gemaakt heeft. Sjollema had tijdens zijn studie aan de Rijksakademie door zijn uitmuntende ijver en zijn goede vorderingen de aandacht getrokken van de directeur prof. R.N. Roland Holst. Er was zelfs een zekere vriendschap tussen hen beiden gegroeid. Sjollema kreeg vanaf 1926 de beschikking over een loge: een atelier in de academie toegewezen aan de meest begaafden die uitsluitend contact hadden met een hoogleraar. Roland Holst maakte wandschilderingen (o.a. voor de Beurs van Berlage). Hij streefde zeer bewust naar een aanpassing van de decoratie aan het geheel, omdat hij de kunst in de eerste plaats een ideële, dienende taak toekende, en legde vooral de nadruk op ambachtelijke zuiverheid en schone vorm.

 

 

Wethouder Polak spreekt vervolgens enige woorden als hij namens het gemeentebestuur het werk aanvaardt. “Kunstenaar en gemeenschap zijn geen twee afzonderlijke werelden meer. Vroeger was de regenachtige zondagmiddag gereserveerd voor kunstgenieten in de musea. Nu is de kunstenaar de onmisbare medewerker geworden bij grote bouwwerken. Het gemeentebestuur hoopt op deze weg met zijn steun te kunnen voortgaan.”

 

Dan krijgen de aanwezigen de gelegenheid te genieten van de muurschilderingen en ze nauwkeurig te bekijken. Op de vier wanden zijn friezen geschilderd op ruw stucwerk. Het door Sjollema gebruikte materiaal is caseïne (waterverf op lijmbasis). De gehele schildering stelt de ‘Cyclus der seizoenen’ voor. Blauw en rood voeren de boventoon in deze idyllische taferelen, waarin op elke muur een seizoen wordt verbeeld.

 

Op de oostelijke muur genieten jongens onbekommerd van het zachte lenteweer. Enkelen van hen zijn in badkostuum en wagen zich aan het (nog koude) water. De dapperste van het stel is geheel te water gegaan en krijgt van een meisje een handdoek aangereikt. (hxb 106x454cm) FOTO VOLGT

 

De schildering op de zuidelijke muur beeldt de landbouwkringloop uit. Links bewerkt een man het land met een door een wit en bruin paard voorgetrokken ploeg. Vogels omcirkelen het ploegende stel. Iets meer naar het midden planten twee boerenvrouwen jonge scheuten, achter hen een zaaier. In het midden maaien drie mannen het graan met zeisen, vrouwen lezen aren. Op het rechter deel van de muur: het verzamelen van de oogst. Halmen worden tot schoven gebonden en op een boerenwagen getast. Het gebruik van de kleur geel suggereert hier de warme zomerdag.

(hxb 106x1222cm) FOTO VOLGT

 

De oogst is binnen op de westelijke muur, een welverdiende rust is de landlieden gegund. Een fluitspeler strooit zijn muziek over de heide waar een herder, de herdersstaf over zijn schouder, met zijn hond over zijn kudde waakt. Een vuur is het middelpunt van een huiselijk tafereel dat huiselijkheid en geborgenheid uitstraalt. Een moeder met een kind op schoot, een grijsaard, de handen gesteund op zijn stok, twee jonge jongens warmen zich aan het vuur. Een jongeman ligt bij het schijnsel van de vlammen een boek te lezen. Daar omheen vrouwen: een bereidt het eten, een ander speelt met haar kind, de derde verzorgt een zuigeling.

(hxb 106x454cm) FOTO VOLGT

 

Zes slapende figuren op de noordelijke wand, in groepen van drie geformeerd. Links twee zittende mannen, daartussen een half zittend/liggende vrouw met een zuigeling onder haar blauwe mantel. Rechts twee in het blauw geklede vrouwen met tussen hen in een grijsaard. Een hond ligt met de kop op zijn voeten te slapen. De man draagt een rode mantel. In het midden een volle maan (de zon?) half achter de wolken verscholen.

(hxb 106x834cm) FOTO VOLGT

In 1999 blijken de schilderingen redelijk geconserveerd te zijn. Stof en vuil hebben zich echter gemakkelijk kunnen hechten aan het ruwe stucwerk. Vooral boven de verwarmingsradiatoren is het werk sterk vervuild. In het verleden slordig aangebrachte en later verwijderde elektriciteitsdraden hebben hun sporen achtergelaten. Aan de onderkant van delen van het werk is een telefoonleiding aangebracht. De hoeken worden ontsierd door verwarmingsbuizen en een detector met leiding van het alarmsysteem. Het Mr. dr. M. Spaanderfonds is bezig de benodigde gelden voor een restauratie bijeen te brengen.

 

 

Enkele biografische gegevens van Johan Sybo (Joop) Sjollema

1900	10 december, geboren in Groningen
1919	Toegelaten tot de Rijksacademie te Amsterdam
1920-23	Rechtenstudie te Utrecht, behaalt de meestertitel in 1923
1928-29	Eerste wandschildering, schoolgebouw P.L. Takstraat 34 Amsterdam
1935-36	Wandschildering Stadsschouwburg, Amsterdam
1948	Vermurail-paneel Schillerbar, hotel Schiller, Amsterdam
1956	Wandschildering, caseïne, in gebouw Telefoondienst, Amsterdam; (in 1973 in opdracht van de directie van de PTT vernietigd)
1964	Wand in baksteen en gekleurde cementen, Marnixcollege, Ede
1966	Portret Sonia Gaskell, portrettengalerij Stadsschouwburg, Amsterdam
1967-69	Wandschildering, Scholengemeenschap Gerrit van der Veen, Amsterdam
1990	5 juli, overleden in Amsterdam